Ảnh minh họa
Trong chuỗi cung ứng chip AI toàn cầu, không phải lúc nào những cái tên lớn như Nvidia hay TSMC mới là mắt xích quan trọng nhất. Đôi khi, một công ty Nhật Bản hơn trăm tuổi, chuyên sản xuất một loại vải sợi thủy tinh mỏng như tờ giấy, lại đang nắm giữ "chìa khóa" cho toàn bộ ngành công nghiệp bán dẫn hiện đại.
Loại vật liệu bí ẩn ẩn mình trong mỗi con chip AI
Ít ai biết rằng bên trong mỗi con chip AI tiên tiến — từ GPU của Nvidia đến các bộ xử lý cao cấp khác — đều có sự hiện diện của một loại vật liệu đặc biệt mang tên T-glass. Đây là dòng vải sợi thủy tinh cao cấp với hệ số giãn nở nhiệt cực thấp, được tích hợp vào các lớp gia cường bao quanh chip nhằm ngăn chặn hiện tượng biến dạng khi linh kiện hoạt động ở nhiệt độ cao. Ngoài ra, T-glass còn được đánh giá cao nhờ độ bền cơ học vượt trội và khả năng hỗ trợ truyền tải dữ liệu tốc độ cao — yếu tố then chốt trong thiết kế chip thế hệ mới.
Quy trình sử dụng T-glass khá phức tạp: vải sợi thủy tinh từ Nittobo được chuyển đến các nhà sản xuất vật liệu như Resonac hay Mitsubishi Gas Chemical để chế tạo tấm phủ đồng (CCL). Từ đó, các đơn vị chuyên về chất nền chip như Ibiden hay Unimicron dùng CCL để tạo ra lớp đế cao cấp, nơi chip AI được gắn kết và đóng gói trước khi đến tay người dùng cuối. Không có T-glass, toàn bộ dây chuyền này sẽ bị gián đoạn.
Nittobo — Gã khổng lồ thầm lặng với hơn 100 năm lịch sử
Đứng sau T-glass là Nittobo, hay còn gọi là Nitto Boseki — một doanh nghiệp Nhật Bản có lịch sử bắt đầu từ một xưởng kéo sợi nhỏ vào năm 1898 và chính thức hợp nhất thành tập đoàn vào năm 1923. Trải qua hơn một thế kỷ, công ty này đã tích lũy bí quyết sản xuất sợi thủy tinh chuyên dụng mà không đối thủ nào dễ dàng sao chép được. Theo nhận định của các chuyên gia trong ngành, dù nguyên lý cơ bản về sợi thủy tinh không còn là bí mật, thì công thức pha trộn vật liệu và kỹ thuật dệt sợi đặc thù của Nittobo lại là tài sản độc quyền không thể mua bằng tiền.
Nhà phân tích Noritsugu Hirakawa từ Daiwa Securities — tập đoàn tài chính lớn thứ hai Nhật Bản — khẳng định rằng các đối thủ cạnh tranh chưa thể đạt được trình độ tương đương Nittobo trong tương lai gần, bởi T-glass vốn cực kỳ khó sản xuất ở quy mô thương mại.
Nguồn cung thắt chặt, giá tăng mạnh — Hệ lụy lan rộng toàn ngành
Kể từ cuối năm 2024, tình trạng thiếu hụt T-glass bắt đầu trở nên nghiêm trọng khi nhu cầu chip AI tăng vọt trong khi Nittobo không thể mở rộng sản lượng kịp thời. Công ty đã bổ sung thêm dây chuyền sản xuất và điều chỉnh tăng giá bán, nhưng khoảng cách giữa cung và cầu vẫn chưa được thu hẹp đáng kể. Đại diện Nittobo thừa nhận rằng dù có thêm dây chuyền mới, tốc độ tăng trưởng sản lượng vẫn chưa theo kịp đà tăng của thị trường.
Mục tiêu mà Nittobo đặt ra là tăng gấp ba công suất vào năm 2028 so với mức của năm 2025 — một lộ trình được đánh giá là quá chậm so với nhu cầu cấp bách của các khách hàng lớn. Hệ quả nhãn tiền là Resonac, một trong những đối tác quan trọng nhất, xác nhận đã phải chịu mức tăng giá hơn 30% từ phía Nittobo đối với một số dòng sản phẩm nhất định.
Góc nhìn cho người dùng công nghệ Việt Nam
Câu chuyện về Nittobo và T-glass là lời nhắc nhở rõ ràng rằng mỗi chiếc laptop, mỗi con chip xử lý mạnh mẽ mà chúng ta sử dụng hàng ngày đều phụ thuộc vào một chuỗi cung ứng tinh vi và dễ tổn thương. Khi nguồn cung vật liệu nền tảng bị thắt chặt, chi phí sản xuất chip tăng lên, điều đó sớm hay muộn cũng sẽ phản ánh vào giá thành của các thiết bị công nghệ đến tay người tiêu dùng. Vì vậy, nếu bạn đang có kế hoạch nâng cấp laptop hay thiết bị công nghệ cá nhân, đây có thể là thời điểm thích hợp để cân nhắc đầu tư trước khi thị trường biến động thêm.
